Проблеми розслідування російської агресії проти України
DOI:
https://doi.org/10.32353/khrife.2.2022.03Ключові слова:
російська агресія; воєнні злочини; військові злочини; розслідування; Римський статут Міжнародного кримінального суду; криміналістика.Анотація
Досліджено сучасний стан розслідування військових, воєнних та інших злочинів, спричинених російською агресією проти України, окреслено правові та процесуальні проблеми їх розслідування. Звернено увагу на національний, іноземний і міжнародний характер розслідування таких злочинів, що свідчить про їх масштабність та складність. Також розглянуто проблеми, що виникли через ведення бойових дій на території України, і їх наслідки (небезпечність проведення слідчих дій, нестача кваліфікованих кадрів, наявність значної кількості біженців і тимчасово переміщених осіб тощо). Мета дослідження пов’язана з початком неспровокованої широкомасштабної війни РФ проти України й необхідністю притягнути до кримінальної відповідальності винних у її розв’язанні осіб, що передбачає розслідування воєнних, військових та інших злочинів на території України й потребує розв’язання окремих нагальних проблем. Особливу увагу приділено невдалим спробам України ратифікувати й імплементувати Римський статут Міжнародного кримінального суду, що може ускладнити оцінювання суспільно небезпечних дій згідно з Кримінальним кодексом України й вимогами Міжнародного кримінального суду та стати на заваді створенню правового підґрунтя для притягнення агресора до кримінальної відповідальності. У цьому контексті кримінально-процесуальне законодавство потребує змін, які сприятимуть спрощенню проведення слідчих і судових дій в умовах воєнного стану, а також запровадженню електронного правосуддя в Україні (зокрема, використанню відеозв’язку й убезпеченню інформації під час передавання та збирання доказових даних).
Посилання
Barabash, I., Serdiuk, O., Steshenko, V. (2020). Ukraine in European human rights regime: Breaking path dependence from Russia. The EU in the 21st Century: Challenges and Opportunities for the European Integration Process. DOI: 10.1007/978-3-030-38399-2_14.
Diialnist Robochoi hrupy z pytan rozvytku kryminalnoho prava [Activities of the Working Group on the Development of Criminal Law]. URL: https:// newcriminalcode.org.ua/ar ticle/ diyalnist-robochoyi-grupy-z-pytan- rozvytku-kryminalnogo-prava-i86 [in Ukrainian].
Frangež, D., Lindav, B. (2019). The Science of Criminal Investigation between Theory and Practice in Slovenia. Journal of Criminal Investigation and Criminology. № 70.
Gross, G. (2002). Rukovodstvo dlia sudebnykh sledovatelei kak sistema kriminalistiki [Manual for forensic investigators as a system of criminalistics]. Moskva [in Russian].
International Criminal Court Report on Preliminary Examination Activities 2016 (2016). A First Printed Criminalist. № 13.
International Criminal Court Report on Preliminary Examination Activities 2017 (2017). A First Printed Criminalist. № 15.
International Criminal Court Report on Preliminary Examination Activities 2018 (2018). A First Printed Criminalist. № 17.
International Criminal Court Report on Preliminary Examination Activities 2019 (2019). A First Printed Criminalist. № 19.
Iryna Venediktova ta Prokuror Mizhnarodnoho kryminalnoho sudu pobuvaly na mistsiakh vchynennia voiennykh zlochyniv RF na Kyivshchyni [Iryna Venediktova and the Prosecutor of the International Criminal Court visited the sites of war crimes of the Russian Federation in Kyiv region] / Ofits. sait Ofisu Henprokurora. URL: https://www.gp.gov.ua/ua/ posts/irina-venediktova-ta-prokuror- miznarodnogo-kriminalnogo-sudu- pobuvali-na-miscyax-vcinennya- vojennix-zlociniv-rf-na-kiyivshhini [in Ukrainian].
PACE calls for the setting up of an ad hoc international criminal tribunal to hold to account perpetrators of the crime of aggression against Ukraine / Official website of Parliamentary Assembly of the Council of Europe. URL: https:// pace.coe.int/en/news/8699/pace- calls-for-the-setting-up-of-an-ad-hoc- international-criminal-tribunal-to- hold-to-account-perpetrators-of-the- crime-of-aggression-against-ukraine.
Pryiniato Zakon «Pro vnesennia zmin do deiakykh zakonodavchykh aktiv Ukrainy shchodo implementatsii norm mizhnarodnoho kryminalnoho ta humanitarnoho prava» [On Amendments to Certain Legislative Acts of Ukraine on the Implementation of International Criminal and Humanitarian Law was adopted] / Ofits. sait Verkhovnoi Rady Ukrainy. URL: https://www.rada.gov.ua/news/ Povidomlennya/208710.html [in Ukrainian].
Reiss, R. A. (2016). Report Upon the Atrocities Committed by the Austro-Hungarian Army During the First Invasion of Serbia. London.
Report on Preliminary Examination Activities (2020) – Ukraine / International Criminal Court. URL: https://www. icc-cpi.int/news/report-preliminary- examination-activities-2020-ukraine.
Rymskyi statut mizhnarodnoho kryminalnoho sudu [Rome Statute of the International Criminal Court] : zatv. 17.07.1998 r.; chynnyi dlia Ukrainy z 01.07.2002 r. (zi zmin. ta dopov.). URL: https://zakon. rada.gov.ua/laws/show/995_588#Text [in Ukrainian].
Senatorova, O. Yurysdyktsiia Mizhnarodnoho kryminalnoho sudu shchodo sytuatsii zbroinoho konfliktu v Ukraini [Jurisdiction of the International Criminal Court regarding the situation of armed conflict in Ukraine]. Rymskyi statut Mizhnarodnoho kryminalnoho sudu: problemy implementatsii do natsionalnoho zakonodavstva Ukrainy : mat-ly dyskus. paneli IV Kharkivsk. mizhnar. yuryd. forumu (Kharkiv, 25.09.2020). Kharkiv [in Ukrainian].
Shepitko, M. (2021). Criminal Law Defense of International Criminal Court Activities. Rome Statute of the International Criminal Court: Problems of Implementation to the National Legislation of Ukraine : Scientific Reports
of Discussion Panel of the IV Kharkiv International Legal Forum (Kharkiv, 25 Sept. 2020). Kharkiv.
Shepitko, V., Shepitko, M. (2021). Doktryna kryminalistyky ta sudovoi ekspertyzy: formuvannia, suchasnyi stan i rozvytok v Ukraini [Doctrine of criminalistics and forensic examination: formation, current state and development in Ukraine]. Pravo Ukrainy. № 8. DOI: 10.33498/louu-2021- 08-012 [in Ukrainian].
Statement of ICC Prosecutor, Karim A. A. Khan QC, on the Situation in Ukraine: Additional Referrals from Japan and North Macedonia; Contact portal launched for provision of information / Official website of ICC. URL: https://www.icc- cpi.int/news/statement-icc-prosecutor- karim-aa-khan-qc-situation-ukraine- additional-referrals-japan-and.
Volodymyr Zelenskyy initiates creation of a special mechanism to help bring to justice those involved in crimes against the Ukrainian people. URL: https://www. president.gov.ua/news/volodimir- zelenskij-iniciyuye-stvorennya- specialnogo-mehaniz-74057.
Zadorozhnii O. (2015). Aneksiia Krymu — mizhnarodnyi zlochyn [Annexation of Crimea is international crime] : monohrafiia. Kyiv [in Ukrainian].
Zhuravel, V. (2020). Crime mechanism as a category of criminalistics. Journal of the National Academy of Legal Sciences of Ukraine. № 27 (3). DOI: 10.37635/ jnalsu.27(3).2020.142-154.
