The Model of Adjudication by Administrative Courts in Poland

Anna Szyszka

doi:10.32353/khrife.4.2022.07

Автор(и)

Anna Szyszka https://orcid.org/0000-0002-0333-786X

DOI:

https://doi.org/10.32353/khrife.4.2022.07

Ключові слова:

контроль за діяльністю публічної адміністрації; адміністративні суди в Польщі; юрисдикція адміністративних судів України; функції адміністративного судочинства; недоліки касаційної моделі

Анотація

Це дослідження стосується моделі судового розгляду польськими адміністративними судами. Мета роботи: проаналізувати адміністративне судочинство у Польщі, порівняти його з українським, дослідити ефективність і можливості втручання адміністративного суду у сферу повноважень інших органів влади. Адміністративне судочинство в Польщі здійснюють воєводські адміністративні суди, які розглядають справи в першій інстанції, і Верховний адміністративний суд як суд другої інстанції. Авторка виходила з того, що запровадження змішаної моделі судової практики адміністративних судів збільшує ефективність виконання основної мети адміністративного судочинства, яка полягає у захисті прав особи від свавілля органів публічної адміністрації. Вторгнення адміністративного суду в сферу повноважень владних органів виправдовується дієвістю та ефективністю судочинства, адже надає можливість скаржнику значно швидше отримати рішення по суті. Змішана модель судової практики польських адміністративних судів дає змогу ефективніше реалізовувати захист прав особи. Аналіз питання здійснено з використанням теоретико-правового та історико-правового методів.

Посилання

Adamiak, B. (2003). Model sądownictwa administracyjnego a funkcje sądownictwa administracyjnego / Polski model sądownictwa administracyjnego / red. J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S. Fundowicz. Lublin [in Polish].

Adamiak, B., Borkowski, J. (2009). Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Warszawa [in Polish].

Adamiak, B., Borkowski, J. (2015). Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych. Warszawa [in Polish].

Babiarz, S., Dauter, B., Marciniak, S., Mudrecki, A. (2009). Doradca podatkowy przed sądem administracyjnym. Warszawa [in Polish].

Banaszak, B., Wygoda, K. (2014). Funkcjono-wanie sądownictwa administracyjnego w Polsce w zderzeniu z problemami współczesności – wybrane zagadnienia. Studia Iuridica Lublinensia. No 22. URL: https://bazhum.muzhp.pl/media/f iles/ Studia_Iuridica_Lublinensia/Studia_ Iuridica_Lublinensia-r2014-t22/Studia_ Iuridica_Lublinensia-r2014-t22-s165-178/ S t u d i a _ Iu r i d i c a _ Lu b l i n e n s i a - r 2 0 1 4 -t22-s165-178.pdf [in Polish].

Bogusz, M. (2014). Charakter kompetencji sądu administracyjnego a zasada podziału władzy. Gdańskie Studia Prawnicze. T. XXXI. URL: https://prawo.ug.edu.pl/sites/default/files/_ nodes/strona-pia/33461/files/3_charakter_ kompetencji_sadu_administracyjnego.pdf [in Polish].

Dąbek, D. (2015). Prawo miejscowe. Warszawa [in Polish].

Gomułowicz, A. (2008). Aspekt prawotwórczy sądownictwa administracyjnego. Warszawa [in Polish].

Hauser, R. (1995). Sądownictwo administracyjne w przyszłej konstytucji. Ruch prawniczy, ekonomiczny i socjologiczny. R. LVII. No 2. URL: https://repozytorium.amu.edu.pl/ bitstream/10593/16212/1/006%20ROMAN%20 HAUSER.pdf [in Polish].

Hauser, R. (1999). Założenia reformy sądownictwa administracyjnego. Państwo i Prawo. Z. 12 [in Polish].

Hauser, R. (2002). Przekształcenia modelu polskiego sądownictwa administracyjnego. Forum Iuridicum. Z. 1 [in Polish].

Hauser, R., Drachal, J., Mzyk, E. (2003). Dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne : Omó-wienie podstawowych zasad i instytucji procesowych : Teksty aktów prawnych : Stan prawny na dzień 17 lutego 2003 r. Warszawa ; Zielona Góra [in Polish].

Hauser, R., Kabat, A. (2004). Właściwość sądów administracyjnych. Ruch prawniczy, ekonomiczny i socjologiczny. R. LXVI. Z. 2. URL: http://repozytorium.amu.edu.pl:8080/ bitstream/10593/6710/1/02_R_Hauser_A_Kabat_W_a_ciwo__%20s_d%C3%B3w%20 administracyjnych_25-34.pdf [in Polish].

Izdebski, H. (2007). Sądownictwo administracyjne w Europie. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego. Z. 4 [in Polish].

Izdebski, H. (2015). Historia administracji. Warszawa [in Polish].

Kabat, A. (2016). Komentarz do art. 145 / Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz / red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa [in Polish].

Kliuiev, O. M., Uhrovetskyi, O. P., Simakova-Yefremian, E. B. ta in. (2021). Sudovi ekspertyzy v administratyvnomu provadzhenni [Court examinations in administrative proceedings]: navch. posib. Kharkiv [in Ukrainian].

Kmieciak, Z. (2009). Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne a prawo europejskie. Warszawa [in Polish].

Kmieciak, Z. (2015). O merytorycznym orzekaniu przez sądy administracyjne raz jeszcze. Gdańskich Studiów Prawniczych — Przeglądu Orzecznictwa. Z. 4 [in Polish].

Kniaziev, V. S. (2013). Sutnist ta oznaky ekspertyzy v administratyvnomu sudochynstvi [The essence and features of examination in administrative proceedings]. Humanitarnyi visnyk NUK. Vyp. 6. URL: http://eir.nuos.edu.ua/xmlui/bitstream/handle/123456789/1490/ Knyazev.pdf?sequence=1&isAllowed=y [in Ukrainian].

Kravchuk, T. O. (2016). Vykorystannia spetsialnykh znan u formi sudovoi ekspertyzy v administratyvnomu sudochynstvi Ukrainy [Use of special knowledge in the form of forensic examination in administrative proceedings of Ukraine]: dys. … kand. yuryd. nauk. Lutsk [in Ukrainian].

Król, R. (2017). Legitymacja skargowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako element wpływający na efektywność podejmowania decyzji w administracji publicznej. Rocznik Administracji Publicznej. No 3. DOI 10.4467/24497800RAP.17.002.7053 [in Polish].

Masternak-Kubiak, M. (2009). Komentarz do art. 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych / Kuczyński T., Masternak-Kubiak M. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Komentarz. Warszawa [in Polish].

Masternak-Kubiak, M. (2014). Komentarz do art. 184 Konstytucji RP / Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz / red. M. Haczkowska [in Polish].

Miemiec, M. (2016). Dylematy sądowej kontroli administracji. Antywartości w prawie admini-stracyjnym : VI Krakowsko-Wrocławskie Spotkanie Naukowe Administratywistów / red. A. Błaś. Warszawa [in Polish].

Neuhodnykov, A. O. (2006). Pravovyi status administratyvnoho sudu v Ukraini: admini-stratyvno-pravovyi aspekt [Legal status of the administrative court in Ukraine: administrative and legal aspect] : dys. … kand. yuryd. nauk. Odesa [in Ukrainian].

Piątek, W. (2009). Zakres kognicji polskiego sądu administracyjnego. Ruch prawniczy, ekonomiczny i socjologiczny. R. LXXI. Z. 4. URL: https://repozytorium.amu.edu.pl/ bitstream/10593/4554/1/06_Wojciech_Piatek_Zakres%20kognicji%20polskiego%20 s%C4%85du%20administracyjnego_67-76. pdf [in Polish].

Piątek, W. (2015). Powaga rzeczy osądzonej wyroku sądu administracyjnego. Warszawa [in Polish]. Piątek, W. (2017). Nowe kompetencje do merytorycznego orzekania przez sądy administracyjne. Państwo i Prawo. Z. 1 [in

Polish].

Piątek, W., Skoczylas, A. (2014). Sądowa kontro-

la administracji / System Prawa Administra-cyjnego / red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel. Warszawa [in Polish].

Pietrasz, P. (2012). Reformacyjne orzekanie przez wojewódzkie sądy administracyjne w przy-padku sądowej kontroli decyzji i postanowień — uwagi de lege ferenda / Z zagadnień prawa rolnego, cywilnego i samorządu terytorialnego. Księga jubileuszowa Profesora Stanisława Prutisa / red. J. Bieluk, A. Doliwa, A. Malarewicz-Jakubów, T. Mróz. Białystok [in Polish].

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (2011) / red. R. Hauser, M. Wierzbowski. Warszawa [in Polish].

Szubiakowski, M. (2017). Administracyjnoprawna regulacja praw i wolności obywatelskich. Warszawa [in Polish].

Szustakiewicz, P. (2016). Komentarz do art. 145a / Prawo o postępowaniu przed sądami admini-stracyjnymi. Komentarz / red. A. Skoczylas, P. Szustakiewicz. Warszawa [in Polish].

Tarno, J. P., Frankiewicz, E., Sieniuć, M., Szewczyk, M., Wyporska, J. (2006). Sądowa kontrola administracji. Warszawa [in Polish].

Trzciński, J. (2008). Sądownictwo administracyjne jako gwarant ochrony wolności i praw jednostki. Trzecia władzy sądy i trybunały w Polsce : 50 Jubileuszowym Zjeździe Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego (Gdynia, 24—26.04.2008) [in Polish].

Trzciński, J. (2014). Kształtowanie się kognicji sądów administracyjnych od 1980 do 2013 r. / Droga ku zmianom. Księga Jubileuszowa w sześćdziesiątą rocznicę urodzin Prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego / red. D. Waniek, K. Janik. Warszawa ; Kraków [in Polish].

Wiącek, M. (2016). Komentarz do art. 184 Konstytucji RP / Konstytucja RP. Komentarz. Art. 87—243. T. II / red. M. Safjan, L. Bosek. Warszawa [in Polish].

Woś, T. (2001). Reforma sądownictwa administracyjnego – projekty dalekie od ideału. Państwo i Prawo. Z. 7 [in Polish].

Zięty, J. J. (2014). Glosa do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2013 r., (I OPS 12/13). Samorząd Terytorialny. Nr 12 [in Polish].

Zimmermann, J. (2005). Z podstawowych zagadnień sądownictwa administracyjnego / Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980—2005. Warszawa [in Polish].